به گزارش خبرگزاری حوزه، مراسم رونمایی از محصولات فناورانه علوم اسلامی مؤسسه «علم، تمدن و عرفان» در دانشگاه بینالمللی آلالبیت(ع) قم، با ارائه جزئیات تازهای از نخستین درسنامه «الهیات هوش مصنوعی» همراه بود
حجتالاسلام والمسلمین قاسم ترخان عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و نخستین درسنامه «الهیات هوش مصنوعی» با اشاره به آثار فرهنگی و اجتماعی هوش مصنوعی اظهار کرد: بخشی از این مسائل امروز در کشورهای غربی در حال طرح و گسترش است و آثار فرهنگی و اجتماعی خود را نیز نشان داده است؛ بنابراین نمیتوان منتظر ماند تا این مباحث وارد جامعه ما شوند و سپس درباره آنها فکر کنیم.
مؤلف نخستین درسنامه «الهیات هوش مصنوعی» تأکید کرد: باید پیش از گسترش این مسائل، برای اعتقادات جوانان و دانشآموختگان خود چارهاندیشی کنیم و پاسخهای علمی و مستدل در اختیار آنان قرار دهیم.
وی افزود: این درسنامه را میتوان گامی اولیه در همین مسیر دانست؛ گامی برای اینکه جامعه علمی و دینی کشور با پرسشهایی که هوش مصنوعی در حوزه اعتقادات ایجاد کرده است، آشنا شود و برای پاسخگویی به آنها آمادگی پیدا کند.
«الهیات هوش مصنوعی» در ۱۶ درس
نویسنده این اثر با تشریح ساختار کتاب گفت: این درسنامه در ۱۶ درس تنظیم شده و تلاش شده است مباحث از مبانی و کلیات آغاز شده و سپس بهصورت تخصصی وارد حوزههای مختلف کلام اسلامی شود.
وی افزود: در درسهای نخست، مفاهیم و کلیات بحث شامل تعریف هوش مصنوعی، تعریف الهیات، تفاوت میان الهیات موصوف و الهیات مضاف و نسبت الهیات و هوش مصنوعی تبیین شده است.
حجتالاسلام والمسلمین ترخان افزود: در ادامه، امکان تحقق هوش مصنوعی قوی، دیدگاههای موافق و مخالف درباره آن و نگاه کلام اسلامی به این مسئله مورد بررسی قرار گرفته است.
وی ادامه داد: همچنین نقدهای فلسفی بر «محاسبهگرایی» و برخی مبانی نظری هوش مصنوعی و مدلهای مختلف تعامل میان دین و پارادایم شناخت نیز مورد توجه قرار گرفته است.
خداشناسی؛ نخستین عرصه ورود به مباحث کلامی هوش مصنوعی
حجتالاسلام والمسلمین ترخان با اشاره به بخش خداشناسی این کتاب اظهار کرد: پس از مباحث مقدماتی، وارد مباحث کلام اسلامی و کلام شیعه شدهایم و دروس مربوط به خداشناسی را به خود اختصاص دادهایم.
وی افزود: در این بخش موضوعاتی همچون قدرت الهی، خالقیت، الوهیت و تجربه دینی بررسی شده و نسبت آنها با تحولات ناشی از هوش مصنوعی مورد توجه قرار گرفته است.
هوش مصنوعی و بازتعریف مسئله انسان
نویسنده کتاب «الهیات هوش مصنوعی» گفت: بخش قابل توجهی از کتاب به انسانشناسی اختصاص دارد؛ چراکه هوش مصنوعی پرسشهای مهمی درباره حقیقت انسان، فطرت، اختیار و معنای زندگی ایجاد کرده است.
وی افزود: دروس ششم تا نهم به مباحث انسانشناسی اختصاص یافته و موضوعاتی مانند فطرتمندی، اختیارمندی و معنای حیات در این بخش مورد بررسی قرار گرفته است.
حجتالاسلام والمسلمین ترخان تصریح کرد: یکی از پرسشهای مهم در این حوزه این است که با توسعه هوش مصنوعی و احتمال شبیهسازی برخی ویژگیهای انسانی، چه چیزی همچنان انسان را از ماشین متمایز میکند و جایگاه اختیار و فطرت انسانی چگونه باید تبیین شود.
بررسی جهانشناسی و آینده بشر در عصر هوش مصنوعی
وی ادامه داد: دروس دهم و یازدهم به جهانشناسی اختصاص دارد و در این بخش مباحثی همچون علیت، غایتمندی جهان، سنتهای الهی و آینده جهان مورد بررسی قرار گرفته است.
حجتالاسلام والمسلمین ترخان افزود: در این بخش تلاش کردهایم سناریوهای مختلف آینده هوش مصنوعی را در کنار مبانی جهانشناختی و سنتهای الهی مورد تحلیل قرار دهیم.
آیا هوش مصنوعی میتواند به تحدی قرآن پاسخ دهد؟
نویسنده کتاب «الهیات هوش مصنوعی» یکی دیگر از محورهای مهم این اثر را راهنماشناسی دانست و گفت: دروس دوازدهم و سیزدهم به راهنماشناسی اختصاص دارد و موضوعاتی همچون تحدی قرآن، مرجعیت علمی و تشریعی مورد بررسی قرار گرفته است.
وی ادامه داد: یکی از پرسشهای جدیدی که در این زمینه مطرح میشود این است که آیا هوش مصنوعی میتواند به مرحلهای برسد که مسئله تحدی قرآن را به چالش بکشد و آیا فناوری میتواند در حوزهای که قرآن کریم تحدی کرده است، ادعای رقابت داشته باشد؟
حجتالاسلام والمسلمین ترخان خاطرنشان کرد: این پرسشها از جمله موضوعاتی هستند که باید از منظر کلام اسلامی بهصورت دقیق و مستدل مورد بررسی قرار گیرند.
فرجامشناسی و چالشهای هوش مصنوعی
وی افزود: دروس چهاردهم تا شانزدهم نیز به مباحث فرجامشناسی اختصاص یافته و مسائل مرتبط با آینده انسان، مرگ، جاودانگی و معاد در نسبت با تحولات فناوریهای نوین مورد بررسی قرار گرفته است.
ترخان با تأکید بر جامعیت این درسنامه گفت: تلاش کردهایم در این ۱۶ درس، مجموعه مهمی از پرسشهای اعتقادی ناشی از هوش مصنوعی را شناسایی و با بهرهگیری از منابع اسلامی و مطالعات انجامشده در جهان، آنها را از منظر کلام شیعه تحلیل کنیم.
وی اظهار کرد: در تدوین این اثر، منابع لاتین و مباحثی که در فضای علمی غرب درباره الهیات، هوش مصنوعی و مسائل اعتقادی مطرح شده نیز مورد توجه قرار گرفته تا بتوان تصویری جامعتر از این چالشها ارائه کرد.
ضرورت حضور فعال اندیشمندان دینی در عرصه فناوری
حجتالاسلام والمسلمین ترخان در پایان تأکید کرد: هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک مسئله فنی و مهندسی نیست، بلکه به عرصههای فلسفی، فرهنگی، اجتماعی و اعتقادی وارد شده است و به همین دلیل، اندیشمندان دینی باید با شناخت دقیق این فناوری و پیامدهای آن، در تولید پاسخهای معرفتی و دینی حضور فعال داشته باشند.
وی افزود: «الهیات هوش مصنوعی» تلاش کوچکی برای آغاز این مسیر است تا میان دانش فناوری و معارف اسلامی گفتوگویی علمی شکل گیرد و جامعه دینی بتواند پیش از آنکه پرسشها و چالشهای جدید به بحرانهای اعتقادی و فرهنگی تبدیل شوند، برای آنها پاسخهای علمی و مستدل فراهم کند.
انتهای پیام
نظر شما